شوراهای اسلامی روستا
مقدمه :
یکی از ابزارهای مهم برای دستیابی به توسعه ملی ایفای نقش مردم و مشارکت آنها در جهت تسریع توسعه ملی است. لازمه رسیدن به مشارکت مردمی، نظاممند کردن مدیریت محلی است. راهکار ایجاد شوراهای اسلامی روستایی[1] بهعنوان یک واحد مدیریت محلی وسیلهای برای دستیابی به توسعه روستایی و در نهایت توسعه ملی است (بدری و دیگران، 1388: 105)
تأکید بر توسعه روستایی[2] با راهکار فعالیت شورای اسلامی در دوره پس از انقلاب یکی از اهداف عمده با راهبرد توسعه مشارکتی بود. توجه به مسایل و مشکلات محلی از طریق شوراها و انتقال این مشکلات به سطوح بالاتر، راهحل قبولی برای رفع سریع این مشکلات است.
به هر حال شوراها را میتوان یکی از عوامل مؤثر و نقش آفرین در عرصه مدیریت محلی دانست که زمینه بهبود وضعیت روستاییان و حل مشکل آنان را فراهم میکند. بهعبارت دیگر عملکرد مؤثر سیستم شوراهای اسلامی با انجام وظایف در قبال مردم، اثرات مهمی را در رسیدن به نتایج توسعه روستایی بر جا میگذارد (احمدی، 1388: 16)
روند مدیریت روستایی در ایران پیش از انقلاب اسلامی
در دوران قاجاریه و به ویژه در اواخر این دوره که اعمال قدرت حکومت به پایتخت و شهرهای مرکزی ایالات محدود میشد، دو ویژگی بارز، یعنی سنتی بودن روستاها و نوع حکومت موجب میشد که در امور مربوط به روستاها جز در موارد خاصی مانند اخذ مالیات، دخالت چندانی وجود نداشته باشد. در این دوره نقش عمده در مدیریت روستایی بر عهده عناصری مانند کدخدا، سربنه و بهطور کلی، مالکان بود و نظام درآمد ـ هزینه در روستا نیز عمدتاً در اختیار روستاییان از یکسو و مالکان یا کدخدا از سوی دیگر قرار داشت (طالب، 1372).
با روی کار آمدن رضاخان در سال 1304، علیرغم اینکه تحولات قابل توجهی در جامعه روستایی و مدیریت روستا رخ نداد، قوانینی به تصویب رسید که در نوع خود قابل توجه و تأمل است، هر چند زمینههای آنها به دوره قاجاریه بر میگردد. یکی از این قوانین قانون کدخدایی است. بر اساس این قانون که طی سالهای 1314 تا 1318 تصویب و اجرا شد، کدخدا در یک روستا دارای وظایف و کارکردهایی برای انجام خدمات دولتی است (طالب، 1372)
در آبانماه 1316 نیز بر اساس نخستین قانون تقسیمات نوین کشوری، برای هر دهستان یک دهدار و برای یک یا چند ده، یک کدخدا بهعنوان نماینده دولت تعیین شد.
پس از رضاخان، تحولاتی در نظام مدیریت روستایی پدید آمد که بارزترین نمونه آن در تصویب قانون مربوط به بنگاه عمرانی کشور بهویژه از جنبه اقتصادی و امور زیر بنایی است. در این قانون که در سالهای میانی دهه 1330 به مراحل تصویب و اجرا رسید، ترکیب انجمن ده و در واقع انجمن عمران ده مشتمل بر گروهی پنج نفره، شامل نماینده مالک، نماینده زارع، کدخدا و دو تن از معتمدین محلی، عمدتاً بر اساس اعتماد میانی اهالی ده و نمایندگان مالک و زارع، پیشبینی شده بود (قدیری معصوم و ریاحی، 1383)
در دهه 1340 با تصویب و اجرای قانون اصلاحات ارضی، قدرت مالکان در روستاها کاهش یافت. در پی آن تحولات شگرفی در نحوه مناسبات اقتصادی روستاها بهویژه در امر بهرهبرداریهای زراعی روی داد. تغییرات دهه 1340 منجر به اصلاح قوانین مربوط به انجمن ده شد و انجمنهای ده بهعنوان نمایندگان رسمی دولت مطرح شدند. در این دوره قوانین دیگری مانند قانون تشکیل سپاه ترویج و آبادانی به نوعی مدیریت روستایی را در ایران تحتالشعاع قرار داد و با تشکیل وزارت تعاون و امور روستاها بهجای وزارت اطلاحات ارضی و تعاون روستایی، این امر شدت بیشتری یافت (به نقل از خدارحم بزی و دیگران، 1389: 109).
روند مدیریت روستایی در ایران پس از انقلاب اسلامی
اولین قانون مربوط به شوراها تحت عنوان قانون شوراهای محلی، پس از پیروزی انقلاب اسلامی و با دستور تاریخی امام خمینی (ره) در نهم اردیبهشت 1358 و از سوی شورای انقلاب در تیر ماه 1358 تهیه، تصویب و برای اجرا به دولت وقت ابلاغ گردید.
با بروز دگرگونیهای اساسی در دورههای زمانی متفاوت، در سال 1375 قانونی بهعنوان قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شورای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران به تصویب رسید و بر اساس آن، مدیریت روستایی به عهده مقامی به نام دهیار گذاشته شد که از طرف شورا به مدت چهار سال انتخاب میشد؛ بنابراین، در این دوره نظام سلسله مراتبی مدیریت روستایی از مقطع بخش با مدیریت بخشداری، شورای اسلامی روستا و دو تشکل بهنامهای خانه همیار و دفتر عمران تا سال 1377 شکل میگرفت.
بدین ترتیب شوراهای اسلامی روستا یکی از سازمانهای مردمی در ایران است که نقش مهمی را در توسعه یکپارچه روستا ایفا میکند. در واقع، بعد از حذف ساختار مدیریت سنتی روستا و غیرمؤثر شدن دیگر سازمانها، خلاء موجود در روستاها بعد از انقلاب اسلامی توسط شوراها تا حدودی پر شد (مبلغ، 1382: 53).
به نظر میرسد شوراها میتوانند خواستههای مردم از دولت را تعدیل کنند، حضور مردم را در صحنه سیاسی و اجتماعی نهادینه کنند و علاوه بر کاهش نارضایتی مردم، ظرفیت پاسخگویی دولت نیز افزایش دهند (پورطاهری، 1388: 29)
شرح وظایف و اختیارات شوراهای اسلامی روستا
شوراهای اسلامی روستا کوچکترین نهاد شورایی محلی هستند که طبق قانون میتوانند در کلیه روستاهای بالای 20 خانوار یا 100 نفر جمعیت تشکیل شوند. شرح وظایف شورای اسلامی روستا به استناد فصل سوم ماده 68 قانون مذکور (اصلاحی 6/7/1382 و 27/8/1386) بهشرح زیر میباشد:
الف) ارائه پیشنهاد بررسی رفع کمبودها، نارساییها به مقامات ذیربط؛
ب) نظارت و پیگیری بر حسن اجرای مصوبات مجلس شورای اسلامی روستا؛
ج) تشکیل گردهمایی عمومی بر ارائه گزارش کار و دریافت پیشنهاد و پاسخ به سؤالات و جلب مشارکت و خودیاری مردم برای پیشبرد امور روستا حداقل دوبار در سال و با 15 روز اعلام قبلی؛
د) تبیین و توجیه سیاستهای دولت و تشویق و ترغیب روستاییان در جهت اجرای سیاستهای مذکور؛
ه) نظارت و پیگیری اجرای طرحها و پروژههای عمرانی اختصاص یافته به روستا؛
و) همکاری با مسئولان ذیربط برای احداث، اداره، نگهداری و بهرهبرداری از تأسیسات عمومی، اقتصادی، اجتماعی، و رفاهی مورد نیاز روستا در حدود امکانات؛
ز) کمکرسانی و امداد در مواقع بحرانی و اضطراری مانند جنگ و وقوع حوادث غیرمترقبه و نیز کمک به مستمندان و خانوادههای بیسرپرست با استفاده از خودیاریهای محلی؛
ط) پیگری شکایات اهالی روستا از ادارات حوزه مربوط از طریق مقامات مسئول؛
ی) همکاری با نیروی انتظامی برای برقرای امنیت و نظم عمومی حسب درخواست بخشدار؛
ک) ایجاد زمینه مناسب و جلب مشارکت عمومی به منظور اجرای فعالیتهای تولیدی وزارتخانهها و سازمانهای دولتی؛
ل) فراهم نمودن زمینه مشارکت و جلب همکاری مردم به منظور ایجاد و توسعه نهادهای مدنی، کتابخانه و مراکز فرهنگی، بهبود و ارتقای فرهنگی، اقشار مختلف بهویژه جوانان و بانوان و برنامهریزی در انجام خدمات اجتماعی، فرهنگی، آموزشی و سوادآموزی و سایر امور با موافقت و هماهنگی مراجع ذیربط؛
م) انتخاب فردی ذیصلاح به سمت دهیاری برای مدت چهار سال بر اساس این آییننامههای مربوطه و معرفی به بخشدار جهت صدور حکم؛
ن) ایجاد زمینه مناسب برای توسعه اشتغال و جلب مشارکتهای عمومی به منظور گسترش فعالیتهای تولیدی؛
س) مشارکت در طرحهای هادی روستا، بهسازی بافتهای فرسوده و ضوابط و مقررات ساختوساز؛
ع) نظارت بر حسن اجرای مقررات مربوط به حفاظت و بهسازی محیط زیست روستا و بهرهبرداری از منابع طبیعی و جلوگیری از فرسایش خاک و حفظ عمران مزارع، باغها، مراتع، جنگلها، محدودههای زیست محیطی، احیاء و لایروبی قنوات و نهرهای متروکه و ارائه طرح و پیشنهاد در این زمینهها به شورای بخش؛
ف) بررسی برنامههای پیشنهادی ارگانهای اجرایی در زمینههای اجتماعی، اقتصادی، عمرانی، بهداشتی، فرهنگی، آموزشی و سایر امور رفاهی از نظر تطبیق با ضرورتهای موجود در حوزه انتخابیه شورا و ارائه گزارش نارساییها به شورای مافوق و مراجع اجرایی ذیربط؛
ص) نظارت بر حفظ و نگهداری تأسیسات عمومی و عمرانی و اموال و داراییهای روستا (بدری و موسوی، 1388: 108).
منابع :
1- احمدی، علی (1388) شوراهای اسلامی روستایی، مشارکت مردمی، و توسعه روستایی (مطالعه موردی: دهستان حکیمآباد شهرستان زرندیه استان مرکزی) پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشکده جغرافیای تهران.
2-بدری، سیدعلی؛ موسوی، سیدعارف (1388) مدیریت نوین روستایی، تهران، چاپ اول.
3-بزی، خدارحم (1388) روند تحولات مدیریت روستا در ایران با تأکید بر عملکرد شوراهای اسلامی )مطالعه موردی: منطقه سیستان)، فصلنامه روستا و توسعه، سال 13، شماره 3، صص 105 الی 126.
4-پورطاهری، مهدی و همکاران (1388) ارزیابی عملکرد شوراهای اسلامی در توسعه روستایی نمونه موردی: دهستان آلاداغ بجنورد، فصلنامه برنامهریزی و آمایش فضا، دوره چهاردهم، شماره 4، زمستان 1389، صص 23 الی 38.
http://khalkhalim.com
www.asrehjadid.ir
نام روستا برگرفته از رودخانه ای است که درمجاورت آن قراردارددرواقع چون روستا در حاشیه رودخانه خیررودقرار گرفته است به این نام نامیده شده است.
وی تاکید کرد: نیاز منطقه بویژه در بخش مرکزی و کجور بواسطه حضور جمعیت شناور و پایدار بیش از اینهاست که باید در این خصوص تلاش مضاعفتری صورت پذیرد.فرماندار نوشهر با اشاره به پیروزی انقلاب اسلامی و گسترش شاخصه های سلامت در دوردسترین نقاط و مناطق محروم گفت: پس از پیروزی انقلاب اسلامی سن امید به زندگی از افزایش چند برابری برخوردار بوده و این امید به زندگی فرصت های نشاط آوری در جامعه فراهم کرده است.معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مازندران نیز در مراسم افتتاح مرکز بهداشت امیرود شهرستان نوشهر گفت: متاسفانه ۷۰درصد زایمان در مازندران بصورت غیر طبیعی استدکتر محسن اعرابی افزود: درحالیکه در کشور آمار سزارین و زایمان غیر طبیعی ۵۵ درصد است این امار در استان مازندران بیش از ۷۰درصد است که از این بابت باید احساس نگرانی داشت.SONY DSCوی با اشاره به اجرای طرح تحول سلامت در دولت تدبیر و امید خاطرنشان کرد: هزینه زایمان طبیعی در بیمارستان ها بصورت رایگان بوده و در تلاش هستیم تا تیم های پزشکی زایشگاه های دولتی به متخصصین بیهوشی نیز تقویت شوند و با استفاده از بی حسی نخاعی روند عمل زایمان طبیعی افزایش یابد.دکتر اعرابی وضعیت بیماری های غیرواگیر در استان را نگران کننده اعلام کرد و افزود: حدود ۶۷ درصد از مرگ و میراستان متعلق به بیماری های غیرواگیر است که ۴۴ درصد سکته قلبی، ۱۵ درصد سرطان و ۸ درصد نیز متعلق به حوادث می باشد.وی با اشاره به اجرای طرح جدید دولت در حوزه سلامت گفت: از ۱۵ اردیبهشت طرح تحول سلامت در استان به اجرا در آمده و تمامی بیماران مراجعه کننده به بیمارستان های دولتی تنها ۱۰ درصد و در صورت داشتن نامه ارجاع پزشک خانواده فقط ۵ درصد هزینه درمان را پرداخت خواهند کرد.
ای مسلمین حسین(ع) یاور می طلبدبشتابید به یاریش ای حسین مظلوم آمده ام برای یاریت.گذشتم از جان وهستی آمده ام با خصم نبرد کنم واگر دراین نبرد جانم ف داگرددافتخاری کسب نموده ام.گاه آن رسیده است تا ادعای مسلمان بودنم را اثبات کنم به خداوند خویش گرچه پروردگار واقف به همه چیز می باشد.رهرو راه حسین(ع) باشید که من راه حسین را برگزیدم وراه حسین راه سعادت وجاودانی است جبهه ها را گرم نگکه دارید که جبهه نماد خداست درجبهه ها نور حق جلوه گر است.مادر عزیزم سلام از بس رنج کشیدی من هرگز نتوانستنم اندکی از زحمات شما را جبران کنم عطوفت ومهربانی تو به وسعت دریا بودومن قطره ای از این دریا نیستم سلام من را قبول کن تا سبک بال وآسوده خاطر به سوی معبودم پرواز کنم
خدایا تورا شکرکه آرزوهادر دلمان خشک کردی وخوف مرگ را از ما گرفتی ولذت شهادت را برما عطا فرمودی.دراین لحظات حساس از تاریخ انقلاب اسلامی که دشمنان درمدد نابودی این انقلاب که ثمره خون هزاران شهید واشک چشم یتیمان وآه دل ملت مظلوم وستم کشیده ایران است برآمده اند وبا تمام قدرت در مقابل آن قد علم کرده اند لحظه ای از یادآنان که با تمام وجود خود وبا نثارجان وایثار در مقابل این دشمنان همچون کوه ایستاده اند وصفحات تاریخ را با خون خود وشهامت خود پر می کنند غافل نباشیم واز هر آنچه که از دست تان بر می اید برای کمک وحمایت از آنان دریغ نکنید.که در پیشگاه خداوند وتاریخ وملت های گذشته وآینده مسئول هستیددرهرحال به فکر آنان باشید